AMALAN yang selalu dibuat dalam negara ini sama ada di peringkat persekutuan dan negeri, pelantikan Speaker atau Yang di-Dipertua Dewan Rakyat dan dua timbalannya perlu mendapat persetujuan ahli dewan.
Perkara 57 (1) Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa “Dewan Rakyat hendaklah dari semasa ke semasa memilih (a) sebagai Yang Dipertua Dewan Rakyat, seseorang sama ada yang menjadi ahli Dewan Rakyat atau yang layak dipilih menjadi ahli yang sedemikian dan b) dua orang Timbalan Yang Dipertua daripada kalangan ahli Dewan Rakyat.
Namun, Yang Dipertua Dewan Rakyat serta timbalan-timbalannya boleh meletak jawatan atas faktor – faktor tertentu. Perkara 57 (2) Perlembagaan Persekutuan memperuntukan bahawa “Yang Dipertua boleh pada bila – bila masa meletakkan jawatannya melalui surat yang ditandatangani sendiri olehnya yang ditujukan kepada Setiausaha Dewan Rakyat, dan hendaklah mengosongkan jawatannya
(a) apabila Dewan Rakyat bermesyuarat buat pertama kali selepas suatu pilihan raya umum;
(b) apabila dia terhenti menjadi ahli Dewan Rakyat melainkan oleh sebab pembubarannya atau, jika dia menjadi ahli semata-mata menurut kuasa perenggan (b) Fasal (la), apabila dia terhenti berkelayakan menjadi ahli;
(bb) apabila telah hilang kelayakan di bawah Fasal (5); dan
(c) jika pada bila-bila masa Dewan Rakyat membuat ketetapan sedemikian.
Perkara 57 (2A) Perlembagaan Persekutuan pula memperuntukkan bahawa “Seseorang Timbalan Yang Dipertua boleh pada bila-bila masa meletakkan jawatannya melalui surat yang ditandatangani sendiri olehnya yang ditujukan kepada Setiausaha Dewan Rakyat, dan hendaklah mengosongkan jawatannya (a) apabila dia terhenti menjadi ahli Dewan Rakyat; (b) jika pada bila-bila masa Dewan Rakyat membuat ketetapan sedemikian.
Mengenai undi tak percaya terhadap speaker dan lain-lain, ianya boleh diberi pertimbangan untuk dilakukan.
Rujukan terhadap perkara ini boleh dilakukan dengan melihat kepada tindakan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) pembangkang negeri Perak pada tahun 2016 yang lalu yang sepakat mengemukakan usul undi tidak percaya kepada Speaker DUN Perak ketika itu.
Namun usul berkenaan telah ditolak setelah proses perbahasan terhadap usul berkenaan dilakukan.
Pelantikan Yang Dipertua Dewan Rakyat adalah penting bagi menjamin kelancaran dan kelangsungan institusi Parlimen di negara kita.
Oleh sebab itu, calon-calon yang dipilih mestilah memenuhi kriteria yang dinyatakan di bawah Perkara 57(1) (a) dan (b) Perlembagaan Persekutuan bagi merealisasikan hasrat ini.
Dalam bahasa yang lebih mudah, calon-calon Speaker Dewan Rakyat boleh dipilih dalam kalangan ahli Dewan Rakyat atau mana-mana rakyat Malaysia yang layak bertanding dalam pilihan raya Persekutuan (bagi kerusi Parlimen) iaitu seseorang yang telah mencapai umur 21 tahun dan tidak hilang kelayakannya untuk bertanding.
Tetapi, jika Speaker dilantik dalam kalangan bukan ahli Dewan Rakyat, beliau hendaklah mengangkat sumpah di hadapan Dewan Rakyat dan dianggap sebagai salah seorang anggota Dewan Rakyat seperti yang termaktub dibawah Perkara 57 (1A) Perlembagaan Persekutuan.
Selain daripada Perlembagaan Persekutuan, terdapat juga Peraturan-Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat yang perlu dipatuhi bagi pelantikan Yang Dipertua Dewan Rakyat.
Peraturan Mesyuarat Dewan Rakyat ini dibuat oleh Dewan Rakyat menurut Perkara 62(1) Perlembagaan Persekutuan.
Menurut Peraturan 3, Peraturan-Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat, bila-bila jawatan Tuan Yang Dipertua itu kosong, baik dengan sebab dibubarkan Parlimen atau dengan lain-lain sebab, maka Majlis, sebaik-baik cukup bilang ahlinya, hendaklah memilih Tuan Yang Dipertua.
Dari segi aturan pemilihan Speaker pula ia sudah jelas termaktub di bawah Peraturan 4, Peraturan-Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat.
Antara intipati atau syarat yang dinyatakan di bawah Peraturan-Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat mengenai aturan pemilhan Speaker adalah seperti berikut:
Nama-nama yang ingin dicalonkan oleh mana-mana Ahli Dewan Rakyat mestilah mendapat persetujuan daripada calon tersebut, nama-nama tersebut mestilah dikemukakan kepada Setiausaha Dewan Rakyat sekurang-kurangnya 14 hari sebelum mesyuarat pertama bermula, ketika sesi pencalonan, seseorang ahli Dewan Rakyat yang berkenaan hendaklah mencadangkan nama tersebut secara lisan dan diikuti dengan sokongan tanpa sebarang perbahasan / perbincangan, dan sekiranya hanya seorang yang dicalonkan, Setiausaha Dewan hendaklah mengisytiharkan nama calon tersebut bahawa beliau telah dipilih atau sekiranya terdapat lebih daripada seorang calon, maka pemilihan akan dilakukan menerusi undi bersurat (menyatakan pilihan menerusi kertas undi) dalam kalangan ahli Dewan Rakyat.
Pelantikan Speaker atau Yang Dipertua Dewan rakyat dan dua timbalannya adalah penting bagi memastikan perjalanan proses demokrasi dalam Parlimen kita berada dalam keadaan yang baik.
Peranan yang dimainkan oleh Speaker atau Yang Dipertua Dewan rakyat dan dua timbalannya adalah penting supaya segala urusan dalam dewan dapat dilaksanakan mengikut segala peraturan dan prosedur yang telah ditetapkan serta bagi mengelakkan suasana dalam dewan menjadi huru-hara dan kelam-kabut.
* Penulis merupakan Pensyarah Kanan, Fakulti Syariah & Undang-Undang (FSU), Universiti Sains Islam Malaysia (USIM)
** Pandangan yang diutarakan dalam artikel ini adalah pendapat penulis dan tidak berkaitan dengan Astro AWANI
Muzaffar Syah Mallow
Mon Jul 13 2020
![Pelantikan Speaker Dewan Rakyat perlu ikut undang-undang Pelantikan Speaker Dewan Rakyat perlu ikut undang-undang](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/http://img.astroawani.com/2020-07/61594608078_DatukMohamadAriff.jpg)
Persidangan Dewan Rakyat yang membuka tirai hari ini bakal tertumpu kepada usul mengosongkan jawatan Yang Dipertua dewan, Tan Sri Mohamad Ariff Md Yusof (gambar) dan timbalannya, Nga Kor Ming. - Gambar fail
![PRK Nenggiri: Generasi muda tagih peluang pekerjaan PRK Nenggiri: Generasi muda tagih peluang pekerjaan](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-08/81723287338_Nenggiri.jpg)
PRK Nenggiri: Generasi muda tagih peluang pekerjaan
Tanpa kehadiran tapak perindustrian, rata-rata penduduk di sini hanya bergantung harap kepada pekerjaan tradisional.
![Dua pelajar cemerlang Malaysia terpilih sertai CSSP di Geneva Dua pelajar cemerlang Malaysia terpilih sertai CSSP di Geneva](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-08/71723670962_ShimZiJunNurulN.jpg)
Dua pelajar cemerlang Malaysia terpilih sertai CSSP di Geneva
Dua pelajar cemerlang Malaysia dipilih menyertai Program Pelajar Musim Panas CERN (CSSP) 2024 di Geneva, Switzerland.
![Hari Kebangsaan: Tidak berkira hias rumah, kereta sejak 24 tahun lepas Hari Kebangsaan: Tidak berkira hias rumah, kereta sejak 24 tahun lepas](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-08/81723628328_TBKandapan.jpg)
Hari Kebangsaan: Tidak berkira hias rumah, kereta sejak 24 tahun lepas
Kandapan juga cukup terkenal dengan keretanya yang turut dihiasi Jalur Gemilang, bendera Johor dan semua negeri serta pelbagai pelekat imej bertemakan kemerdekaan termasuk wajah pemimpin negara.
![Malaysia kekal destinasi utama bagi pelaburan PTTEP - BMI Malaysia kekal destinasi utama bagi pelaburan PTTEP - BMI](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2021-02/81613025046_TBPelantarMinyak.jpg)
Malaysia kekal destinasi utama bagi pelaburan PTTEP - BMI
Malaysia akan kekal sebagai destinasi utama bagi pelaburan syarikat minyak nasional Thailand, PTT Exploration and Production (PTTEP), dalam jangka masa pendek dan panjang.
Jualan penyaman udara naik mendadak di negara Balkan
Menetap di negara sejuk, mereka tidak pernah terfikir memasang penyaman udara di dalam rumah memandangkan musim panas bukanlah setiap hari. Namun, cuaca panas melampau membuatkan mereka bertukar fikiran.
![Malaysia kecam sekeras-kerasnya pencerobohan ekstremis Zionis Israel ke atas Masjid Al-Aqsa Malaysia kecam sekeras-kerasnya pencerobohan ekstremis Zionis Israel ke atas Masjid Al-Aqsa](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-01/61706688348_wismaputra.jpg)
Malaysia kecam sekeras-kerasnya pencerobohan ekstremis Zionis Israel ke atas Masjid Al-Aqsa
Kerajaan Malaysia mengecam sekeras-kerasnya pencerobohan Masjid Al-Aqsa oleh ekstremis Zionis Israel pada 13 Ogos.
![Reda dengan pemergian anak walaupun bukan pengakhiran diharapkan - Ayah Nidza Afham Reda dengan pemergian anak walaupun bukan pengakhiran diharapkan - Ayah Nidza Afham](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-08/61723653359_TBMOKHTAR.jpg)
Reda dengan pemergian anak walaupun bukan pengakhiran diharapkan - Ayah Nidza Afham
Ayah kepada penyanyi dan Youtubers Muhammad Nidza Afham Mokhtar reda dengan pemergian anak lelakinya walaupun itu bukan pengakhiran yang beliau harapkan.
Ahli perniagaan diberkas, terlibat dalam aktiviti kumpulan mafia
Seorang ahli perniagaan Itali ditangkap di bandar Natal, Brazil pada selasa.
Giuseppe Bruno kini menghadapi tuduhan termasuk melakukan pemerasan dan pengubahan wang haram dan juga penglibatan bersama kumpulan mafia.
Giuseppe Bruno kini menghadapi tuduhan termasuk melakukan pemerasan dan pengubahan wang haram dan juga penglibatan bersama kumpulan mafia.
Srettha hormati keputusan mahkamah
Srettha Thavisin menghormati keputusan Mahkamah Perlembagaan Thailand yang memecatnya daripada jawatan Perdana Menteri.
Lahir empat hari lepas, bayi kembar maut angkara serangan rejim Zionis
Kembar lelaki diberikan nama Asser manakala Ayssel pula nama diberi buat kembar perempuan, kedua-duanya lahir pada 10 Ogos lepas.
![Projek Pan Borneo Sabah: KKR akan kerap turun padang bantu kerajaan Sabah Projek Pan Borneo Sabah: KKR akan kerap turun padang bantu kerajaan Sabah](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2023-09/61693605238_TBNantaLinggi.jpg)
Projek Pan Borneo Sabah: KKR akan kerap turun padang bantu kerajaan Sabah
KKR akan turun padang dengan lebih kerap untuk membantu kerajaan negeri Sabah memulihkan pakej-pakej kerja bagi Fasa 1A Lebuhraya Pan Borneo Sabah yang dikategorikan bermasalah dan 'sakit'.
![KSU kementerian diminta kemuka RUU baharu, pindaan 14 hari lebih awal KSU kementerian diminta kemuka RUU baharu, pindaan 14 hari lebih awal](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-08/61723462110_JohariAbdul.jpg)
KSU kementerian diminta kemuka RUU baharu, pindaan 14 hari lebih awal
Ketua Setiausaha di semua kementerian diminta untuk mengemukakan Rang Undang-Undang (RUU) baharu atau pindaan RUU kepada Parlimen 14 hari lebih awal.
![Kerajaan negeri dicadang masukkan peruntukan khas Speaker dalam bajet negeri Kerajaan negeri dicadang masukkan peruntukan khas Speaker dalam bajet negeri](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-08/51723118995_TanSriJohariAbdul.jpg)
Kerajaan negeri dicadang masukkan peruntukan khas Speaker dalam bajet negeri
Semua kerajaan negeri dicadangkan agar memasukkan peruntukan khas berkaitan keraian untuk diberikan kepada Speaker Dewan Undangan Negeri (DUN) dalam bajet negeri masing-masing.
![Ahli Parlimen tidak hadir persidangan Dewan Rakyat berisiko kehilangan elaun Ahli Parlimen tidak hadir persidangan Dewan Rakyat berisiko kehilangan elaun](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-08/51722959383_DewanUndanganNeger.jpg)
Ahli Parlimen tidak hadir persidangan Dewan Rakyat berisiko kehilangan elaun
Ahli Parlimen yang gagal menghadiri persidangan Dewan Rakyat untuk tempoh tertentu berisiko kehilangan elaun sebaik Akta Perkhidmatan Parlimen (PSA) berkuat kuasa.
![Sidang Anak Muda K2K buka ruang golongan muda bersuara Sidang Anak Muda K2K buka ruang golongan muda bersuara](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-08/41722680937_FahmiFadzil.jpg)
Sidang Anak Muda K2K buka ruang golongan muda bersuara
Sidang Anak Muda Program Kita-Untuk-Kita (K2K) membuka peluang kepada golongan muda bersuara, mengemukakan pandangan serta mendalami konteks sidang Dewan Rakyat dengan lebih jelas.
![Belanjawan 2025: KDN beri tumpuan perkasa aset, kebajikan Belanjawan 2025: KDN beri tumpuan perkasa aset, kebajikan](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-06/51719314089_SaifuddinNasution.jpg)
Belanjawan 2025: KDN beri tumpuan perkasa aset, kebajikan
Kementerian Dalam Negeri (KDN) menumpukan usaha pada mempertingkatkan aset dan kebajikan pasukan keselamatan di bawah kementerian itu menerusi Belanjawan 2025.
![Pembunuhan Ismail Haniyeh: PN seru kerajaan panggil segera Mesyuarat Khas Dewan Rakyat - Muhyiddin Pembunuhan Ismail Haniyeh: PN seru kerajaan panggil segera Mesyuarat Khas Dewan Rakyat - Muhyiddin](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-07/81722426334_IsmailHaniyehMuh.jpg)
Pembunuhan Ismail Haniyeh: PN seru kerajaan panggil segera Mesyuarat Khas Dewan Rakyat - Muhyiddin
Tan Sri Muhyiddin Yassin berkata, insiden terhadap Ismail merupakan jenayah tidak berperikemanusiaan, terkutuk lagi terkeji yang wajib dikecam sekeras-kerasnya.
![Tempoh perkhidmatan PM 10 tahun perlu dibahaskan di Parlimen - Azalina Tempoh perkhidmatan PM 10 tahun perlu dibahaskan di Parlimen - Azalina](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-07/61721634695_AzalinaOthmanSaid.jpg)
Tempoh perkhidmatan PM 10 tahun perlu dibahaskan di Parlimen - Azalina
Suatu sidang khas Parlimen perlu diadakan di bawah Peraturan 11(3), Peraturan Dewan Rakyat dan Dewan Negara untuk membahaskan pengehadan tempoh perkhidmatan Perdana Menteri tidak melebihi 10 tahun.
![Pertikaian politik: Guna nama penjawat awam boleh jatuhkan reputasi perkhidmatan - Cuepacs Pertikaian politik: Guna nama penjawat awam boleh jatuhkan reputasi perkhidmatan - Cuepacs](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-01/81706413642_AdnanMat.jpg)
Pertikaian politik: Guna nama penjawat awam boleh jatuhkan reputasi perkhidmatan - Cuepacs
Tindakan sesetengah ahli politik yang sesuka hati menggunakan nama penjawat awam dalam pertikaian politik adalah sangat tidak bertanggungjawab kerana boleh menjatuhkan reputasi perkhidmatan awam.
![Bulgaria sekali lagi gagal bentuk kerajaan di tengah-tengah kekacauan politik Bulgaria sekali lagi gagal bentuk kerajaan di tengah-tengah kekacauan politik](https://resizer-awani.eco.astro.com.my/tr:w-177,h-100,q-100,f-auto/https://img.astroawani.com/2024-07/81721686691_Bulgariaparliament.jpg)
Bulgaria sekali lagi gagal bentuk kerajaan di tengah-tengah kekacauan politik
Ahli politik Bulgaria sekali lagi gagal membentuk kerajaan selepas pilihan raya parlimen pada Jun.